SOWA OPAC : KSIĄŻNICA PRUSZKOWSKA im. Henryka Sienkiewicza

Książka

W koszyku

oceń

Batalion czołgów / Josef Škvorecký ; z języka czeskiego przełożył Andrzej Sławomir Jagodziński. - Sejny : "Pogranicze", 2004. - 301, [5] stron ; 21 cm.

(Meridian)

Autor

Škvorecký Josef (1924-2012) Autor Jagodziński Andrzej Sławomir (1954- ) Tłumaczenie

Forma i typ

Książki Proza

Przynależność kulturowa

Literatura czeska

Gatunek

Powieść

To kolejna książka autorstwa czeskiego prozaika od lat mieszkającego poza granicami swojej ojczyzny. Omawialiśmy już m. in. "Fajny sezon" (25/99) i "Dwa morderstwa w moim dwoistym życiu" (4/2001). Prezentowana opowieść w pewien sposób nawiązuje do książki, która w literaturze - nie tylko czeskiej- odegrała niebagatelną rolę - do przygód "Dobrego wojaka Szwejka". Jej akcja rozgrywa się w jednej z pancernych jednostek armii czechosłowackiej w dobie stalinizmu. Mamy tu galerię barwnych postaci i zabawnych, absurdalnych, podlanych koszarowym humorem przygód. Poznajemy m. in. kapitana Vaclava Matkę, który dał złapać się na apel wojska i zrezygnował ze spokojnej posady na rzecz użerania się z bandą obiboków i cwaniaków, do której przynależą m. in. szeregowy Holweny i sierżant Svirzycky. Autor pokazuje, jak dojrzewają młodzi mężczyźni w wojsku komunistycznym, jak próbuja choć na chwilę zachłusnąć się wolnością. Na przykładzie zabawnych zdarzeń z życia bohaterów - ich wybryków w koszarach i na przepustkach pokazuje autor cały bezsens i absursd komunistycznego państwa i instytucji wojska samej w sobie. To proza inteligentna pisana soczystym, "meskim" językiem i obfitująca w nietuzinkowe pomysły. Polecam nie tylko sympatykom Szwejka.

zob. w.bibliotece.pl

Status dostępności:

Filia nr 4 (Chopina 1A)

Są egzemplarze dostępne do wypożyczenia: sygn. 821-3 czes. (1 egz.)

Strefa uwag:

Tytuł oryginału: Tankový prapor

Uwaga ogólna

Tytuł oryginału: Tankový prapor.

Recenzje:

„Cóż, trzeba będzie zmierzyć się z nieciekawą tematyką wojska”- pomyślałam po przeczytaniu kilku pierwszych stron powieści „Batalion czołgów”. Nocne ćwiczenia żołnierzy na Okrouhlickim Wzgórzu, którzy udają, że wykonują zadania, wydały mi się dość nudne. Na szczęście dalej było już coraz ciekawiej, a dokładnie śmieszniej.
Perypetie żołnierzy z Siódmego Batalionu Czołgów kończących trzydziestomiesięczną służbę w czechosłowackim wojsku w latach pięćdziesiątych okazały się naprawdę humorystyczną opowieścią. (...) Można zaśmiewać się w głos czytając o zdobywaniu Odznaki Fuczika czy poznając wiersze żołnierzy startujących w armijnym konkursie twórczości amatorskiej.
W książce jest zresztą sporo tekstów wierszy i piosenek, nie tylko tych „oficjalnych”, które żołnierze prezentują na konkursach i wieczorkach. Są przytoczone i te niezbyt cenzuralne, najczęściej eksponowane na ścianach latryny.
Młodzi ludzie kończący powoli służbę wojskową pozwalają sobie na więcej swobody i niekoniecznie rygorystyczne wypełnianie poleceń przełożonych. Ci po prawdzie też niezbyt gorliwie podchodzą do swych obowiązków, przykładem kapitan Vaclav Matka. Wyjątkiem jest major Boroviczka, nie bez powodu zwany Malutkim Diabłem.
Josef Skvorecky pokazał w swej powieści, że tak naprawdę w tamtych stalinowskich czasach w wojsku liczyły się głównie sprawozdania, plany czy raporty politruków i referentów kulturalnych. Wystarczyły nawiązania do ZSRR, podkreślanie doskonałości ustroju socjalistycznego i już było dobrze. Świetnym przykładem może być analiza treści książki „Daleko od Moskwy” przeprowadzona przez sierżanta Szemanczaka zwanego Pieniądzem, który jej nie czytał.
Czeski pisarz wskazuje na ogólne rozprężenie i bałagan w obozie wojskowym w Kobylcu, gdzie pełna mobilizacja pojawia się w razie kontroli i przed egzaminami. Liczy się pochodzenie klasowe,a nie wiedza, dyplomem nie ma co się chwalić. Wie o tym sierżant Smirzicky, jeden z głównych bohaterów, który z pewnością wzbudza sympatię czytelnika.
W pamięci pozostaje też sierżant Manios znakomicie znający teorię strzelania i po dwuletniej służbie pierwszy raz wsiadający do czołgu. Jakie to ma konsekwencje, nie będę pisać. Trzeba przeczytać koniecznie, bo wzór r x 0,75; V= ? i szczegółowe wyjaśnienia Maniosa, który teoretycznie strzela do nieprzyjacielskiego czołgu Sherman, a potem sam znajduje się w T-34 to świetna zabawa.
Otóż to…czy tylko zabawa. Czytając powieść wydaną na emigracji, trudno nie myśleć ze zgrozą o tamtych czasach, gdy jedynie słuszne było „wykorzystywanie doświadczenia Związku Radzieckiego i Armii Czerwonej w pracy, w garażach, na poligonach; wszędzie!” Josef Skvorecky stara się jednak ironicznie i z humorem spojrzeć na lata pięćdziesiąte, gdy sam odbywał służbę wojskową (1952-1954). Na pewno więc w „Batalionie czołgów” jest wiele jego doświadczeń.
Nie znam innych książek tego pisarza, ta uchodzi za najzabawniejszą. Zachęcając do lektury, proponuję jeszcze fragment wiersza, który wzbudził wiele kontrowersji i stał się przedmiotem otwartej partyjnej dyskusji nad jego polityczną treścią.
„Wy plecaki wojskowe gdy łzy deszczu opadną na sfałdowany bruk za naszych koszar bramą wszyscy kawał życia w nich do swych domów zaniosą, a jesień okryje nas szarą deszczu zasłoną.” Prawda jaka głębia uczuć! Niestety autorowi zarzucono, że „zaciemnia i mąci młodemu żołnierzowi jego stosunek do życia i do rzeczywistych problemów współczesności.” Co w tej sytuacji zrobi kapral Josef Brynych? Odsyłam do „Batalionu czołgów”.