Poprzednio: „Czarny ogród” 2/08. Propozycja dla zainteresowanych historią emigracji do USA oraz organizacją procedur przyjmowania imigrantów w początkach XX wieku (1892-1954). Wyspa Ellis, nazwana tak jej pierwszego właściciela kupca rybnego Samuela Ellisa w końcu XIX wieku stała się własnością rządową. Powstał tu jeden z pierwszych ośródków przyjmowania imigrantów. Szejnert ze swadą opisuje rządy jego kolejnych komisarzy nie unikając ciekawostek i anegdot, poświęcając wiele miejsca na akcenty polskie w historii zaostrzających się procedur. Przytacza listy Polaków do oczekujących w kraju rodzin zawierające głównie ostrzeżenia i porady jak przetrwać trudną podróż. Stara się prześledzić losy wybranych osób, jak rodziny Jagielskich która połączyła się dopiero po dwudziestu latach rozłąki (cenzura carska wstrzymywała listy i blokowała wszelkie kontakty) czy dziewczynki, która wskutek zaostrzonych przepisów prawnych (m. in. badania psychologiczne) przez wiele lat przebywała warunkowo na terenie USA. To także historia ciemnej strony wyspy – wymuszeń i wykorzystywania nieświadomych swoich praw i nie znających języka przybyszy ze Starego Świata, handlu żywym towarem, chorób nękających stłoczonych w statkach a później na wyspie ludzi. Procedury imigracyjne, z którymi mamy do czynienia do dziś tworzone były metodami prób i błędów – od zasad opieki sanitarnej po rozwiązania prawne. Wszystko to rodziło się w bólach, gdy niedoświadczeni zwierzchnicy spotykali się z różnorodnością kultur i obyczajów a co za tym idzie ansami narodowościowymi zagęszczonych na tak niewielkiej przestrzeni ludzi. W książce zgromadzonych jest wiele interesujących, archiwalnych zdjęć (niestety niewiele z nich jest podpisanych nie można więc poznać historii uwiecznionych na nich ludzi). Monografia ma styl reportażowy – czyta się więc ją z ciekawością.

Brak w polskim piśmiennictwie publikacji poświęconych temu tematowi. Zachęcam do lektury. Mimo jej poważnego przedmiotu, sposób jego ujęcia nie pozwala odłożyć książki na bok.